Bài 2: Lần đầu cấy tạo trầm – Một thất bại đáng giá

Khoảng tháng 6 năm 2018, chúng tôi bắt đầu một thử nghiệm mà đến bây giờ nghĩ lại vẫn còn nguyên cảm giác hồi hộp.

Năm ấy, chúng tôi chỉ có một niềm tin rất lớn: trầm hương có thể được tạo ra theo một hướng tự nhiên hơn, an toàn hơn và bền vững hơn.

Nhưng để biến niềm tin ấy thành hiện thực, chúng tôi phải bắt đầu từ những điều chưa ai dám khẳng định là đúng.

Cây dó đầu tiên được chọn nằm tại xã Tân Tiến, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước. Đó là một cây dó bầu khoảng 15 năm tuổi, thân cây có chu vi gần 80 cm, đứng lặng giữa vùng đất đỏ bazan pha sỏi đá.

Ngày ấy, chúng tôi chưa có công thức hoàn chỉnh như bây giờ.

Mọi thứ đều là thử nghiệm.

Sau nhiều ngày tìm tòi, chúng tôi quyết định sử dụng những nguyên liệu quen thuộc trong y học và đời sống như táo mèo, xà sàng tử và mè đen. Tất cả được nghiền mịn, phối trộn rồi ủ lên men với hy vọng sẽ tạo ra một môi trường phù hợp để kích thích cây hình thành trầm.

Khi bắt tay vào thực hiện, chúng tôi cắt  5 mạch trên thân cây, mỗi mạch có kích thước khoảng 15 x 20 cm. Chúng tôi cẩn thận đắp hỗn hợp bột vào bên trong rồi dùng một lớp bạc mỏng ghim lại để bảo vệ.

Đó là tất cả những gì chúng tôi biết ở thời điểm ấy.

Rồi những ngày chờ đợi bắt đầu.

Suốt nhiều tháng, mỗi lần quay lại khu vườn, chúng tôi đều mang theo sự hồi hộp. Không ai biết điều gì sẽ xảy ra. Không có tài liệu nào có thể trả lời chính xác, chỉ có cây dó mới cho chúng tôi câu trả lời.

Sau 6 tháng, ngày mở mạch kiểm tra đầu tiên đến.

Khoảnh khắc lớp bạc được gỡ ra, tất cả đều lặng người.

Ngay tại miệng mạch đã xuất hiện những tia dầu nhỏ màu sẫm. Mùi thơm nhẹ bắt đầu tỏa ra từ thân cây.

Lần đầu tiên, chúng tôi cảm nhận được rằng hướng nghiên cứu của mình có tín hiệu tích cực.

Niềm vui ấy khiến cả nhóm quên đi bao ngày nắng gió và những chuyến đi dài.

Nhưng nghiên cứu chưa bao giờ chỉ có thành công.

Ba tháng sau, khi quay lại kiểm tra, chúng tôi nhận thấy thân cây bắt đầu suy yếu. Phần lõi bên trong bị mục dần. Dù đã cố gắng cứu cây, nhưng cuối cùng cây vẫn không thể hồi phục.

Ngày hạ cây xuống, ai cũng im lặng.

Từ cả một cây dó 15 năm tuổi, chúng tôi chỉ thu được khoảng 300 gram trầm.

Cầm những miếng trầm đầu tiên trên tay, chúng tôi vừa vui, vừa tiếc.

Vui vì cây thật sự đã tạo được trầm.

Tiếc vì cái giá phải trả là cả một cây dó đã chết.

Hương trầm lúc ấy khá đặc biệt.

Mùi thơm ngọt, thanh, lượng dầu tương đối tốt, nhưng chiều sâu của hương vẫn chưa đủ để đạt đến điều mà chúng tôi mong muốn.

Sau nhiều ngày phân tích, chúng tôi nhận ra sai lầm lớn nhất không nằm ở nguyên liệu.

Sai lầm nằm ở chính chúng tôi.

Sau khi cấy tạo, cây gần như không được chăm sóc đúng cách. Không được tưới nước thường xuyên. Không được bổ sung phân hữu cơ. Cũng không có quy trình theo dõi sức khỏe để giúp cây phục hồi sau khi tạo mạch.

Trong khi đó, vùng đất đỏ bazan pha sỏi đá ở Bình Phước thoát nước rất nhanh. Nếu không được bổ sung độ ẩm và dinh dưỡng, cây sẽ nhanh chóng suy kiệt.

Chính thất bại ấy đã thay đổi hoàn toàn cách chúng tôi nhìn về nghề tạo trầm.

Chúng tôi hiểu rằng, tạo trầm không phải là cuộc chiến với cây, mà là quá trình đồng hành cùng cây.

Muốn cây tạo ra trầm đẹp, trước hết phải giúp cây khỏe mạnh.

Muốn có hương trầm sâu, phải chăm sóc bộ rễ.

Muốn có giá trị lâu dài, phải để cây có đủ thời gian và điều kiện tự chữa lành.

Một cây dó đã ngã xuống.

Đổi lại, chúng tôi nhận được một bài học mà không một cuốn sách nào có thể dạy.

Và cũng từ thất bại đầu tiên ấy, hành trình nghiên cứu của HTX Trầm Hương An Nhiên bước sang một chương mới.

Một chương mà mỗi lần cấy tạo sau này đều không chỉ dựa vào công thức, mà còn dựa vào sự thấu hiểu, kiên nhẫn và tôn trọng quy luật tự nhiên của chính cây dó bầu.

Đôi khi, thành công không bắt đầu từ một kết quả hoàn hảo, mà bắt đầu từ một thất bại đủ lớn để chúng ta không bao giờ lặp lại sai lầm ấy nữa.