Bài 3: Lần cấy thứ hai – Khi cây dó bắt đầu cho chúng tôi câu trả lời

Cuối năm 2018, tại Phú Giáo, Bình Dương.

Sau thất bại đầu tiên ở Bình Phước, chúng tôi không dừng lại.

Ngược lại, chính thất bại ấy khiến chúng tôi bắt đầu đặt ra nhiều câu hỏi hơn.

Công thức có vấn đề? Cách cấy chưa đúng? Hay chính điều kiện chăm sóc và sức khỏe của cây mới là yếu tố quyết định?

Vì vậy, cuối năm 2018, chúng tôi bắt đầu lần thực nghiệm thứ hai.

Lần này, địa điểm được lựa chọn là Phú Giáo, Bình Dương, trên nền đất đỏ bazan pha sỏi trắng.

Cây dó bầu được chọn có tuổi khoảng 12 năm, chu vi thân từ 60–70 cm. số lượng 20 cây .

Nhưng điều quan trọng nhất không phải là chọn một cây lớn hơn.

Mà là chúng tôi đã bắt đầu thay đổi cách làm.

Công thức được thay đổi

So với lần đầu tiên, nguyên liệu lần này có nhiều thay đổi.

Các nguyên liệu được phối trộn với nước sạch, sau đó đưa trực tiếp vào những mạch đã tạo trên thân cây.

Sau khi đưa bột vào mạch, chúng tôi dùng bạc che lại và ghim cố định để bảo vệ vị trí cấy.

Nhưng lần này, chúng tôi không làm tất cả cùng một lúc.

Chúng tôi chia quá trình cấy tạo thành hai giai đoạn.

Giai đoạn đầu tiên

Trước tiên, chúng tôi tiến hành cắt đọt , cành nhánh, khoảng 70%, sau đó tạo từ 8–9 mạch ở phần thân bên dưới.

Các mạch được bố trí cách nhau khoảng 25 cm.

Đây là một thay đổi quan trọng so với lần thử nghiệm trước.

Chúng tôi muốn quan sát xem cây sẽ phản ứng như thế nào khi diện tích tác động được phân bố trên thân thay vì tập trung quá nhiều vào một vị trí.

Rồi chúng tôi bắt đầu chờ.

Sau 4 tháng – tín hiệu đầu tiên

Bốn tháng sau ngày cấy, chúng tôi mở kiểm tra.

Lần này, câu trả lời đến rõ ràng hơn.

Phần trầm bắt đầu ăn vào thân từ khoảng 2–7 cm tính từ miệng mạch.

Trầm hình thành theo dạng trầm tốc, màu nâu đỏ.

Điều khiến chúng tôi đặc biệt chú ý là tại khu vực hình thành trầm, mô gỗ vẫn còn tương đối ổn định, không có hiện tượng chết mô rõ rệt.

Khi lấy  mẫu lên ngửi, một mùi thơm ngọt và nhẹ bắt đầu xuất hiện.

Không quá mạnh.

Không quá sâu.

Nhưng đó là một tín hiệu rất đáng khích lệ.

Chúng tôi biết mình đang đi đúng hướng hơn so với lần đầu tiên.

Tháng thứ 5 – bắt đầu thử thách mới

Đến tháng thứ 5, chúng tôi tiến hành giai đoạn cấy thứ hai trên phần thân phía trên.

Tiếp tục tạo khoảng 8–9 mạch.

Nhưng lần này, cây bắt đầu phản ứng rất mạnh.

Sau khoảng một tháng, có 10 cây bắt đầu vàng lá và chết từ từ.

Những cây còn lại cũng không hoàn toàn khỏe mạnh. Khoảng 9 cây có biểu hiện lá vàng , rũ xuống.

Nhìn cả vườn cây lúc ấy, chúng tôi lại một lần nữa đứng trước một câu hỏi lớn:

Liệu chúng tôi có đang đi sai hướng?

Nhưng lần này, chúng tôi không vội kết luận.

Chúng tôi tiếp tục theo dõi.

Sau khoảng 2 tháng, 9 cây còn lại bắt đầu phục hồi.

Lá dần xanh trở lại.

Cây tiếp tục sinh trưởng.

Và quan trọng hơn, cây vẫn tiếp tục hình thành trầm.

Sau 9 tháng

Khi kiểm tra ở tháng thứ 9, phần trầm đã ăn sâu hơn.

Mẫu thu được vẫn chủ yếu là trầm tốc, phần gỗ đặc có màu nâu đỏ.

Mùi thơm vẫn nhẹ, chưa có chiều sâu.

Nhưng so với lần đầu tiên, cây khỏe hơn và quá trình hình thành trầm có vẻ ổn định hơn.

Chúng tôi quyết định không vội khai thác.

Bởi vì nghiên cứu cần thời gian.

12 tháng – tiếp tục chờ đợi

Đến tháng thứ 12, chúng tôi lấy mẫu tiếp theo.

Trầm vẫn phát triển theo dạng trầm tốc, có những phần ăn sâu và rút vào thân.

Màu nâu đỏ khá rõ.

Hương thơm nhẹ nhưng vẫn chưa xuất hiện phần hậu hương mà chúng tôi mong muốn.

Lúc này, chúng tôi hiểu thêm một điều:

Tạo được trầm mới chỉ là bước đầu. Tạo được trầm có hương sâu lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

16 tháng – một thay đổi đáng nhớ

Đến tháng thứ 16, chúng tôi tiếp tục cắt lấy mẫu.

Lần này, kết quả khiến cả nhóm bất ngờ.

Trầm ăn theo dạng tốc đặc, màu sắc đậm hơn.

Khi đưa mẫu lên ngửi, hương có phần ngọt như mật, nhẹ và thanh, gợi liên tưởng đến hương hoa.

Đặc biệt, sau khi mẫu được lưu trữ nhiều ngày, mùi thơm vẫn còn và có cảm giác giống một dạng tốc hương.

Đây là lần đầu tiên chúng tôi nhận thấy sự thay đổi rõ rệt về chất lượng hương theo thời gian.

Chúng tôi bắt đầu đặt ra một câu hỏi mới:

Nếu tiếp tục để cây sống và chăm sóc tốt hơn, liệu trầm có thể phát triển sâu hơn nữa không?

Và chúng tôi quyết định tiếp tục chờ.

24 tháng – lần khai thác đầu tiên

Sau 24 tháng, chúng tôi tiến hành khai thác một cây.

Cây có chu vi khoảng 70 cm, chiều cao khoảng 2,7 m, với 7 mạch tạo trầm.

Kết quả thu được khoảng 3,5 kg trầm tốc sánh.

Đối với chúng tôi, đây là một kết quả rất đáng ghi nhận.

Bởi lần này, cây không chết như thử nghiệm đầu tiên.

Quá trình hình thành trầm diễn ra trong một thời gian dài hơn và lượng trầm thu được cũng nhiều hơn.

36 tháng – kết quả tiếp tục được nâng lên

Nhưng chúng tôi vẫn chưa dừng lại.

Một cây khác được tiếp tục theo dõi đến 36 tháng.

Cây có chu vi khoảng 70 cm, được tạo 17 mạch.

Khi khai thác, lượng trầm tốc thu được khoảng 6,4 kg, dạng trầm sánh.

Đây là một kết quả cao hơn rất nhiều so với lần thử nghiệm đầu tiên.

Tuy nhiên, trong quá trình khai thác, chúng tôi cũng phát hiện một vấn đề rất quan trọng:

Phần đầu trầm đã mất khoảng 60%.

Điều đó lại đặt ra cho chúng tôi một bài toán mới.

Và chúng tôi bắt đầu nhìn lại toàn bộ quá trình chăm sóc

Trong giai đoạn này, cây không chỉ được cấy tạo.

Cây còn phải trải qua rất nhiều tác động khác từ môi trường và chăm sóc.

Đầu mùa, cây từng bị phun thuốc cỏ.

Đầu mùa mưa có sử dụng NPK.

Mùa nắng, khu vực có hệ thống tưới để duy trì nước cho cây.

Khi phát hiện sâu ăn lá, cây được phun thuốc bảo vệ thực vật khoảng 1–3 lần tùy tình trạng.

Sau khoảng 7 tháng tạo trầm, chúng tôi bắt đầu bổ sung phân vi sinh ủ lên men.

Công thức chăm sóc khi ấy gồm các thành phần hữu cơ và vi sinh như chuối, men vi sinh, kết hợp với phân gà dạng viên đã xử lý.

Mỗi cây sử dụng khoảng 5 kg phân gà.

Dung dịch vi sinh được pha theo tỷ lệ khoảng 3 lít chế phẩm vi sinh với 30 lít nước cho mỗi cây.

Nhìn lại toàn bộ quá trình, chúng tôi nhận ra rằng:

Công thức tạo trầm chỉ là một phần của câu chuyện.

Sức khỏe cây, nước, dinh dưỡng, đất, cách bố trí mạch, thời gian và quá trình chăm sóc sau cấy đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Lần thử nghiệm thứ hai đã cho chúng tôi một câu trả lời

Nếu lần đầu tiên là một thất bại khiến chúng tôi phải đặt lại câu hỏi, thì lần thứ hai chính là bước ngoặt.

Chúng tôi bắt đầu nhìn cây dó không chỉ như một thân cây để tạo trầm.

Mà là một cơ thể sống cần được chăm sóc trong suốt quá trình hình thành trầm.

Từ những mạch cấy đầu tiên, những tia dầu đầu tiên, những lần cây vàng lá rồi hồi phục, cho đến những mẫu trầm có hương ngọt như mật sau 16 tháng…

Tất cả đều trở thành dữ liệu cho hành trình nghiên cứu.

3,5 kg sau 24 tháng.

6,4 kg sau 36 tháng.

Nhưng điều quý giá nhất không nằm ở những con số ấy.

Điều quý giá nhất là chúng tôi đã hiểu thêm một bước về cây dó.

Và cũng từ lần thực nghiệm này, chúng tôi bắt đầu tiến gần hơn đến mục tiêu mà mình theo đuổi suốt nhiều năm:

Tạo ra trầm hương theo hướng hữu cơ, ổn định, có chất lượng hương gần với tự nhiên và xây dựng một quy trình có thể áp dụng lâu dài cho vùng nguyên liệu.

Một lần thất bại cho chúng tôi bài học.
Một lần thử nghiệm thành công hơn cho chúng tôi niềm tin.
Nhưng chính hàng nghìn giờ quan sát mới tạo nên kinh nghiệm.